Ja, daar is ‘ie weer: één van de zelfverklaarde leiders van de linkervleugel van de VVD – u weet wel, de vleugel die merkwaardige overeenkomsten heeft met de weg met ons partij van Alexander Pechtold – Joris Voorhoeve, doet weer van zich spreken. De Volkskrant kopt vandaag dat hij “uiterst kritisch” is over samenwerking met de PVV.

Het is best een slimme stap voor een man die tegenwoordig in de partij volledig irrelevant is: zo is hij namelijk opeens dé man die op aandacht kan rekenen van de altijd betrouwbaar linkse media. Ineens wordt hij tot invloedrijk VVD-prominent gebombadeerd die een flinke vinger in de pap heeft.

En dat streelt de ego van zo’n man dan toch. Hij mag plotsklaps opdraven voor interviews en zal ongetwijfeld door het ene na het andere propaganda programma op de publieke omroepen gevraagd worden. Ja, ja, nog beter kan bijna niet als je om aandacht verlegen zit en om dat te krijgen best je partij een dolksteekje in de rug wilt geven.

Helaas voor Voorhoeve ben ik bang dat zijn kamikaze-actie weinig effect zal sorteren. VVD’ers staan en masse achter DDS-I. Volgens de peilingen kan Rutte op de steun van meer dan 90% van zijn achterban rekenen: een ontiegelijk hoog percentage. De enige VVD’ers die niet willen dat Rutte in een minderheidskabinet stapt met gedoogsteun van de PVV zijn mensen die thuishoren bij D66 – en die de overstap, als zij die nog niet gemaakt hebben, spoedig zullen nemen.

Gelukkig is Voorhoeve vorig jaar al lid geworden van D66 – wat merkwaardig genoeg niet vermeld wordt door de Volkskrant. Helaas heeft hij het lidmaatschap van de VVD nog niet opgezegd, maar goed, dat komt waarschijnlijk later nog wel.

Wat mij betreft kan de VVD dit soort lieden missen als kiespijn. Laten we redelijk zijn: de enige reden dat Rutte de verkiezingen won was omdat hij zich openlijk uitsprak voor een rechtse regering. Had hij dat niet gedaan – en had hij dus voor de lijn-Voorhoeve gekozen – dan had hij nu met lege handen gestaan en was niet hij, maar Job Cohen de volgende premier van dit land. Is dat dan wat deze D66′er graag had gewild? Het heeft er alle schijn van.

Godzijdank dus dat mensen zoals Voorhoeve weinig hebben in te brengen en alleen maar, als rood aangelopen boze kleuters vanaf de zijlijn machteloos kunnen toekijken en af toe iets onbenulligs roepen.

Wees eens een echte vent, Joris, en zeg dat lidmaatschap van de VVD op. Je kunt niet twee meesters dienen en, laten we eerlijk zijn, je hoort ook niet meer thuis bij de enige echte liberale partij van dit land.

“Het komt op de een of ander manier nooit uit met die slechte naam in het buitenland. Of we nu de Europese grondwet afwijzen, of Fitna wordt gepubliceerd, of we gaan weg uit Afghanistan… Elke keer apocalyptische beelden van: we worden het lachtertje van de wereld, maar we blijven maar aanschuiven.”

In een ijzersterk optreden in Knevel & Van den Brink veegde gisteravond Kustaw Bessems, parlementair journalist voor DePers, de vloer aan met de sprookjes en vertellingen die Alexander Pechtold al enkele jaren over Nederland uitbraakt. Maarten van Rossem, opgewassen tegen de meesten onder zijn opponenten, zat er wat hulpeloos bij.

Ene Arend Jan Boekestijn verwoordde het onlangs al treffend door te stellen dat “als Pechtold gelijk zou hebben, [...] Denemarken een pariastaat [zou] zijn. Dat is echter niet zo en dus heeft Pechtold een probleem.” Bessems slaat de spijker echter nogmaals op zijn kop door het toneelstukje te ontmaskeren dat zich gisteren in de plenaire zaal van de Tweede Kamer afspeelde.

“Ik geloof helemaal niet dat het vandaag ging over dat het zo erg is dat het een minderheidskabinet is. De schok is gewoon: Wilders krijgt regeringsmacht. Daar heeft niemand rekening mee gehouden. Iedereen heeft toch gedacht, net zoals hij bij al die verkiezingen is onderschat: hij gaat het niet winnen, hij gaat het niet halen, hij komt niet in de regering – dat is waarom iedereen zo te hoop loopt nu, en daar komen nu ook ineens die verrassende combinaties vandaan. Het ging maar om een paar opties, totdat er een kabinet met Wilders in beeld kwam, en toen vlogen de waanzinnigste vijf partijcombinaties ineens over tafel.”

Klare taal kan soms eenvoudig overkomen. Voor de gehele analyse kijkt u hier de uitzending even terug.

Zoals Joshua eerder vandaag al schreef kan Job Cohen absoluut niet met verliezen omgaan. Hij weet dat hij, als hij minder koppig was geweest en minder spelletjes had gespeeld, gewoon Paars Plus mogelijk had kunnen maken. Hij hoefde Ruttes piketpaaltjes alleen maar te respecteren (en dat waren er maar een paar, op alle andere punten was Rutte bereid water bij de wijn te doen) en we zouden een Paars kabinet hebben gehad.

Maar Cohen dacht het hard te kunnen spelen. Als hij een centrumkabinet zou blokkeren, moest de VVD met de PVV en het CDA onderhandelen. “En het CDA gaat toch niet met de PVV in zee”, moeten PvdA-strategen gedacht hebben. “Laat Rutte dus eerst maar met die twee partijen onderhandelen, dan komt hij daarna met hangende pootjes terug bij ons”.

Helaas Job, zo werkt het niet. Rutte, Verhagen en Wilders hebben veel meer met elkaar gemeen dan met jou. Als het even kan gaat de VVD echt niet nog een keer in een coalitie zitten met de PvdA. Men wilde van het begin af aan al over rechts: jij hebt de CDA-leiding het excuus gegeven dat ze nodig had om de linkervleugel te pacificeren. Zoals Geert Wilders terecht zegt op Twitter: “Echt ontzettend bedankt Job! Omdat jij een middenkabinet blokkeerde kan nu een rechtse politieke samenwerking ontstaan! Geweldig gedaan!”

Cohen is niet de enige linkse politicus die het helemaal gehad heeft. Alexander Pechtold is ook al zwaar in paniek. Een minderheidskabinet hoorde – verdeurie! – helemaal niet bij de opdracht van informateur Ruud Lubbers! Er moet opnieuw onderhandeld worden, maar dan over een meerderheidskabinet. De drie rechtse partijen mogen er dan wel saampjes uitgekomen zijn, maar dan kan toch niet zomaar? LINKS HOORT IMMERS DE TOUWTJES IN HANDEN TE HEBBEN!

Ondertussen ziet Femke Halsema (zie foto) door de rechtse bomen het politieke bos ook al niet meer. Zo was haar eerste reactie op de aankondiging dat er een rechts minderheidskabinet komt dat dit “democratisch buitengewoon discutabel” zou zijn? Oh ja, Femke? Is dat zo? Het zal aan mij liggen, maar als twee partijen samen gaan regeren en een derde partij toezegt die coalitie te zullen steunen waardoor men op een meerderheid uitkomt in het parlement, zijn ze buitengewoon democratisch bezig. Of bedoel je met “discutabel” misschien: “boehoe! Ik wilde nou een keertje meedoen!”? In dat geval is het inderdaad “buitengewoon discutabel”: jij kan je mooie dromen namelijk wel op je evenzo mooie buik schrijven.

Alle boze, paniekerige reacties van onze dames en heren politici maken eens temeer duidelijk dat zij echt geloven dat ze een patent op de macht hebben. Dit gaat niet eens meer over ideologie of machtsspelletjes. Welnee. De moraalridders die Nederland al jaren langzaam naar de verdoemenis hebben geholpen zijn er werkelijk van overtuigd dat ze het recht hebben te allen tijde de baas spelen – ja, zelfs als rechts de verkiezingen wint en rechtse partijen samen een coalitie willen vormen. Ze kunnen absoluut niet omgaan met verliezen, omdat ze vinden dat ze zelfs in verlies de winnaar moeten zijn. Als je erover nadenkt, is het eigenlijk te ziek voor woorden: een dergelijke arrogantie zie je buiten de politiek maar zelden.

Er zijn vele Nederlandse spreekwoorden die een waarschuwing zouden moeten zijn voor de aanhangers van Paars Plus. “Verder kijken dan je neus lang is”, zou ik de informateurs Wallage (PvdA) en Rosenthal (VVD) willen toeroepen. Zij hebben echter gekozen voor “Je kop in het zand steken”.

Zij zeggen te streven naar een ‘compact regeerakkoord’, waarin heikele onderwerpen aan het oordeel van de Tweede Kamer worden overgelaten. In navolging van wegbereider Herman Tjeenk Willink is de montere mening dat je geen kabinetscrisis kunt krijgen over een onderwerp, waarover niets is afgesproken. Kennelijk hebben ze hun kop al zo diep in het zand gestoken, dat ze hun dorst met grondwater kunnen lessen! Het is een onverantwoordelijke opvatting die volkomen voorbijgaat aan de politieke realiteit. Een politieke crisis ontstaat omdat maatschappelijk ongenoegen een uitweg zoekt. In het extreme geval gebeurt dat door een revolutie, wie weet, maar de normale gang van zaken is dat een politieke partij een onderwerp tot strijdpunt verheft. De eerste vraag die de informateurs dus aan de fractieleiders moeten stellen, is of hun fractie stabiel is en de rug recht weet te houden bij maatschappelijke tegenwind. Het kabinet Balkenende IV is niet gevallen over het regeerakkoord, maar omdat de Tweede-Kamerfractie van de PvdA de speelbal was van maatschappelijke emoties inzake Irak, Afghanistan en de JSF. Drie onderwerpen die door Wouter Bos in een fractievergadering expliciet buiten de orde van de kabinetsformatie waren geplaatst, omdat het volgens hem vooral moest gaan over een ‘sterk en sociaal’ kabinetsbeleid. Vervolgens vertrokken hij en andere gezaghebbende Kamerleden naar het kabinet. Toen de kat eenmaal van huis was, dansten de fractiemuizen op tafel. Uiteindelijk struikelde het kabinet over Afghanistan. Is daar lering uit getrokken? Welnee. In de verkiezingstijd bestond het buitenland al niet meer en ook nu is er net als in 2007 bij de formatiepoging alleen aandacht voor een sociaal-economisch hervormingsbeleid.

Volgens de opdracht van de Majesteit moet er een kabinet uit het brede midden worden gevormd. Het gegoochel met woorden en begrippen gaat zo ver dat Halsema fractieleider is van de partij GroenMidden. Anderzijds wordt het CDA – de enige middenpartij die Nederland nog over heeft – tot rechts gerekend, zodat de onmiskenbare ruk naar rechts van de kiezer ineens niet meer bestaat. En kennelijk tellen de twintig zetels van de ‘winnaars’ D66 en GroenLinks zwaarder dan de 21 van de verliezer CDA. Een kenmerk van democratisch bestuur is de respectvolle wijze waarop men omgaat met minderheden, zo is ons altijd voorgehouden. Maar dat geldt uiteraard alleen voor linkse minderheden, niet voor het CDA en zeker niet voor die verderfelijke PVV. Het meten met twee maten zit in de genen van links. Geweld en autoriteit zijn slecht, behalve als het om links revolutionair geweld gaat. Etnische registratie (van boeven) door de PVV is slecht, maar in de jaren negentig moesten werkgevers bijhouden of zij voldoende allochtonen in dienst hadden (de Wet Bevordering Evenredige Arbeidsparticipatie Allochtonen – WBEAA). Het is groot nieuws als er 43 functies worden geschrapt bij de ontwikkelingsclub Oxfam/Novib, maar geen woord over de ontslaggolf van minstens 20.000 banen in de krijgsmacht en het bedrijfsleven, die op ons afkomt als de bezuinigingen op Defensie worden uitgevoerd. Alleen al de provincie Drenthe verliest in één klap haar twee grootste werkgevers, want de Koninklijke Landmacht dreigt te worden gehalveerd en de Fokker-vestiging in Hoogeveen is geen lang leven meer beschoren. De hele luchtvaartdivisie van Stork dreigt trouwens te verdwijnen, zo schreef oud-werkgeversvoorzitter Jacques Schraven in het Financieel Dagblad. Dat betekent waarschijnlijk het einde voor de hele luchtvaartindustrie, een van de pijlers van de kenniseconomie, waarin 15.000 mensen werken.

Nog een voorbeeld: persoonsverheerlijking is slecht, behalve als het linkse idolen betreft. “Ik hoor hier de roep om de sterke man”, schamperde Melkert in 2002 over Pim Fortuyn. Tegenwoordig is Geert Wilders de gebeten hond, omdat hij heeft geblaft. De politiek-correcte elite houdt namelijk niet van waakhonden, maar van struisvogels. Maar de burgers die op Fortuyn of Wilders stemden, deden dat helemaal niet uit persoonsverheerlijking. Het aantal echte fans is procentueel een minderheid, verreweg de meeste mensen stemden LPF of PVV vanwege de duidelijke standpunten over herkenbare problemen. Over persoonsverheerlijking gesproken: heeft u op verkiezingsavond de minutenlange, georkestreerde ovaties voor Femke Halsema gezien? Of die voor Pechtold? Vergelijk dat met het bescheiden applaus van de Wilders-aanhang. Nog steeds hebben de twee lievelingen van de pers onbeperkt toegang tot de media. De ontelbare optredens van Halsema bij Pauw & Witteman deden mij denken aan die irritante, quasi leuke reclames van Albert Heijn. Ik zap onmiddellijk weg.

Teflon Halsema
Ondertussen werpt Femke Halsema al haar niet onaanzienlijke charmes in de strijd om het beeld te vestigen van een redelijke politica. Zij vertegenwoordigt echter een onredelijke partij van (voormalige) communisten, anarchisten en krakers. Geert Wilders is daarentegen het onredelijke gezicht van gewone mensen met alledaagse zorgen over zorg, immigratie en veiligheid. Misschien moet Geert ook maar een charmeoffensief beginnen?

De vraag is dus in hoeverre de vlag de lading dekt. Bij GroenLinks is dat zeker niet het geval. De redelijke opstelling van Halsema houdt bij nadere evaluatie geen stand. Op het eerste oog kan de VVD zaken met haar te doen op het gebied van de lastenverlichting. Door het verhogen van de arbeidskorting kunnen meer mensen aan het werk. Verschil is dat de financiële dekking bij GroenLinks wordt gevonden door 15 miljard aan milieubelastingen in te voeren. Kilometerheffing, vliegtax, vleesbelasting, enz. Als Wouter Bos zijn begroting sluitend had willen krijgen door één euro belasting per kilo vlees te heffen, zouden er waarschijnlijk relletjes zijn uitgebroken. GroenLinks is de schrik van het MKB en van de landbouwsector die met 40 miljard export onze economie aan de praat houdt.

Nog een leuk punt voor de VVD. GroenLinks wil 700 miljoen bezuinigen op Defensie, de PvdA liefst anderhalf miljard. Dan is zij toch redelijk? Nee, het toont alleen de onredelijkheid van de PvdA aan, die in verkiezingstijd een volstrekt onverantwoorde, populistische toon aansloeg op defensiegebied. De partij had nu eenmaal niets anders om zich van het CDA te onderscheiden. Achter de getallen gaat schuil dat GroenLinks de eerste hoofdtaak van de krijgsmacht – het beschermen van het grondgebied van het Koninkrijk en de bondgenoten – wil afschaffen. Er is de komende eeuw geen oorlog meer te duchten in Europa, zegt de glazen bol van Halsema. De krijgsmacht wordt gedegradeerd tot een Europees operettelegertje, dat her in der in de wereld politieagent moet spelen. Het optreden van de NAVO-troepenmacht ISAF in Afghanistan was trouwens geen bedenksel van George Bush, maar van de roodgroene coalitie in Duitsland, gesteund door GroenLinks. Joschka Fischer van de Groenen was de held van links Nederland, die de fabel van wederopbouw verkondigde. “We hebben ons vergist”, verklaarde Halsema droogjes in 2008, toen haar partij zich tegen verlenging van de missie uitsprak. Daar kan Balkenende wat van leren, want zijn opstelling inzake Irak zal hem blijven navolgen. Het vreemde van alle ophef daarover is dat we in Irak geen oorlog zijn “ingerommeld” – we bleven thuis – , maar wel in Afghanistan. Teflon Halsema?

De informateurs zullen ook graag het onderwerp Midden-Oosten overlaten aan de Tweede Kamer. Het partijcongres van GroenLinks heeft namelijk een motie aangenomen om Israël te boycotten. Ik denk dat Mark Rutte eerder GroenLinks zal boycotten…

Zoals u bekend is D66 nu niet mijn meest favoriete partij aan het politieke firmament, maar ere wie ere toekomt. Eén ding is zeker Aleander Pechtold snapt beter dan een zeker staatshoofd hoe het politieke spel gespeeld moet worden. En dat doet Pechtold gewoon goed. Hij riep dan ook tegen de linkse stroom in dat:

De VVD en CDA alsnog moeten spreken met de PVV over een mogelijke coalitie

Dat is een goede uitspraak van de aartsvijand van de PVV. Dat durf ik gewoon toe te geven. Sterker nog Pechtold steeg nog meer in mijn achting met het volgende:

Hij beschuldigt CDA-fractievoorzitter Verhagen van een dubbelrol, omdat die niet wil praten over een rechts kabinet met VVD en PVV maar wel over een middenkabinet met VVD en PvdA.

Krachtige taal van een partij die, in den lande, niet bekend staat om daadkrachtig beleid. Het is een verfrissend en terecht geluid. Dat komt omdat Alexander Pechtold heel goed in de gaten heeft dat je niet een groot deel van het electoraat kan schofferen door er een links kabinet doorheen te drukken. Wil het CDA overleven dan is het nu tijd voor centrum rechts te kiezen.

Ed.nl bericht dat informateur Uri Rosenthal ingaat tegen de wensen van VVD-leider, en de volgende premier van dit land, Mark Rutte. Hij gaat namelijk toch gewoon de mogelijkheden van een Paars-Plus kabinet onderzoeken. Dit terwijl Rutte eerder liet weten weinig te zien in een dergelijke coalitie. Hij wilde dat Rosenthal eerst maar eens zou kijken naar een “nationaal kabinet”, met PvdA, CDA en VVD.

Hoewel Rutte natuurlijk, en terecht, zegt hij dat een dergelijk onderzoek niet zal “blokkeren”, begrijp ik werkelijk niet waar Rosenthal mee bezig is. Dit kabinet komt er echt niet: dat weten we allemaal. De houding van Rutte spreekt boekdelen. Dit is een nutteloze exercitie.

Je zou denken dat de winnaar van de verkiezingen bepaalt met wie er gesproken wordt. In plaats daarvan lijkt Rosenthal nu te dansen naar de pijpen van Femke Halsema, Alexander Pechtold en, jawel, Job Cohen. Daar wordt je als rechtse kiezer niet blij van.

Nederland heeft behoefte aan nieuw, slagvaardig kabinet. Nutteloze stoelendansen kosten alleen maar tijd. En tijdverspilling, dat kunnen we ons nou juist niet veroorloven.

Rosenthal doet er verstandig aan Paars Plus maandag of dinsdag al de prullenbak in te werpen en te kijken naar andere mogelijke coalities. Wat mij betreft zet men in op de Deense variant: dat is wat Nederland nodig heeft en een dergelijke coalitie is snel, zonder al teveel moeite, in elkaar te zetten.

D66-leider Alexander Pechtold blijft maar bezig zijn partij permanent de vernieling in te helpen. Eerst omringt hij zich met ja-knikkers die op geen enkel moment tegen hem in durven te gaan, vervolgens ontkent hij keihard dat er een integratieprobleem bestaat (wat toch enige moedwillige blindheid vereist) en is hij tegenwoordig weinig meer dan de anti-Wilders, zonder een echt, authentiek eigen geluid. En dan, alsof dat allemaal niet erg genoeg is, laat hij de D66-website veranderen door de groene achtergrondkleur te vervangen door…

Paars.

Hoe triest kan het worden? Zeker voor een partij die zich ooit hard maakte voor het klassiek-liberalisme, meer inspraak voor de burger in de politiek en, natuurlijk, hervormingen die de afstand tussen de regering en het volk moest verkleinen. En zo’n partij verlangt nu terug naar de tijd dat arrogante regenten – die zich niets aantrokken van wat het volk eigenlijk wilde – het voor het zeggen hadden.

Geloof het of niet, een paar jaar geleden was ik nog behoorlijk te spreken over D66 – ook al omdat ik, anders dan sommige collegae hier, sociaal niet conservatief ben. Wat er de laatste jaren met deze partij is gebeurd, is gewoonweg schokkend te noemen. Het staat eigenlijk nergens meer voor, behalve voor opportunisme en machtsdromen. En als bepaalde maatschappelijke problemen haar leider eventjes niet uitkomen, steekt hij gewoon zijn kop in het zand en doet hij net alsof ze niet bestaan. Jammer – jammer dat deze partij in zo’n korte tijd, zoveel veranderd is.

Vanavond in Nova is het de beurt aan D66 voorman Alexander Pechtold. Interessante quote, van een partij die de democratie om zeep wil helpen door Nederland in de Europese uitverkoop te doen, is de volgende:

De VVD moet volgens Pechtold ophouden te “koketteren” met een eventueel samengaan met de PVV van Geert Wilders na de verkiezingen en ook kiezen voor een nieuw paars kabinet. Volgens hem discrimineert de partij van Wilders. Nederland zou in het buitenland een slechte indruk maken als de PVV in de regering komt, aldus de D66-leider.

Dat dames en heren is democratie volgens D66. De VVD moet ophouden…. Ik meld het maar even, daar in Nova deze dwangvorm met algemene instemming zal worden aangenomen.

Geen woord overigens over Europa in de vooraankondiging. Zal de heer Pechtold deze overdracht van soevereiniteit aan het Europese gedrocht onder de pet proberen te houden? Nova zal vanavond het paarsgekleurde antwoord geven.

Vandaag stond in treinkrantje Metro een paginagroot interview met D66-voorman Alexander Pechtold. Erg veel laat hij er niet in los, maar zijn opmerkingen over het CDA verdienen de enige aandacht. Pechtold verwijt het CDA ‘helemaal niet te willen hervormen’. Dat lijkt me een verwijt dat niet geheel hard te maken is. Per slot van rekening heeft Pechtold zelf in het meest hervormingsgezinde CDA-kabinet zitting genomen. Bovendien bestaat er een grote kans dat Pechtold uiteindelijk toch op huwelijksreis moet met het CDA, en dan heeft Pechtold zijn kiezers toch maar even mooi beduveld.

Het probleem Balkenende is natuurlijk wél onoverkomelijk groot. Die man moet simpelweg plaats maken na de verkiezingen, en is daartoe vermoedelijk ook bereid. Een Ministerspost of een Kamerzetel zijn niet meer motiverend voor de beste man. Wat dat betreft heeft Pechtold wél een punt. Op de vraag wat hij doet met het huwelijksaanzoek van het CDA, zegt hij:

“Nou, ik weet niet of hij (Balkenende, R.G.) zelf wel op de trouwdag kan verschijnen.”

Wat dat betreft is de situatie in Nederland natuurlijk vergelijkbaar met die in Engeland. Ook hier hebben we te maken met een premier die de verkiezingen gaat verliezen op niet mis te verstane wijze. Ook hier moet er een coalitie gesmeed worden, en bestaat de kans dat de zittende premier daar onderdeel van uitmaakt, zij het dat Balkenende niet meer de grootste kan zijn van alle coalitiepartijen.

In Engeland heeft Gordon Brown zijn eigen hoofd al op het hakblok moeten leggen voordat er een coalitie gesmeed was. Dat eisten de Liberaal-Democraten. Het lijkt mij niet verwonderlijk als D66 zijn gemankeerde Britse broertje achterna loopt en het vertrek van Balkenende zal eisen in de coalitie-onderhandelingen. Daar zal de CDA-top in ieder geval niet rouwig om zijn.

Da’s nog eens vriendelijk van de nationale identiteitsontkenner: door gisteravond opeens te beginnen over ontmanteling van de hypotheekrenteaftrek als ‘breekpunt‘ in eventuele coalitiebesprekingen, maakt hij elke vorm van samenwerking tussen VVD en D66 al bij voorbaat onmogelijk.

Net als iedere andere VVD-leider in de afgelopen veertig jaar zal Rutte nooit van zijn levensdagen zelf de electorale kip met de gouden eieren die hypotheekrenteaftrek heet, willen slachten. Al decennia lang is de VVD de onbetwiste marktleider op dit dossier – en mede daardoor ook op het dossier economie. Rutte zal daarom nooit van zijn levensdagen willen meewerken aan ontmanteling. Zoals een voormalig partijleider eens tegen mij verklaarde: “Laat links dat klusje maar lekker zelf opknappen, dan pakken wij de zetelwinst wel.”

Als Pechtold op dit punt voet bij stuk houdt, is zijn rol in de coalitiebesprekingen al bij voorbaat uitgespeeld. Dat zou een uitstekende zaak zijn, want het betekent dat zelfs de overigens nu al buitengewoon onwaarschijnlijke Roti-coalitie van VVD, CDA, D66 en GroenLinks daarmee definitief onmogelijk is geworden. Er blijft dan maar een mogelijke coalitie over, namelijk de zogeheten Deense variant: een minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van PVV.

Om zo’n kabinet tot stand te laten komen, zal nog wel een oplossing moeten worden voor het AOW-standpunt van de PVV. Meest voor de hand liggend is dat Wilders op dat dossier verklaart gewoon tegen te zullen stemmen. Daar kan hij mee wegkomen omdat de PVV formeel gesproken immers geen onderdeel uitmaakt van de coalitie. Het kabinet zal vervolgens elders steun moeten zoeken voor het voorstel (bij SGP, ChristenUnie, D66 en/of PvdA). Wilders kan zo de coalitie krijgen die hij wil en toch op dit kernpunt schone handen houden. Verdient het een schoonheidsprijs? Nee, maar het werkt wel. En op dit moment is dat het enige dat telt.